ژورنالیسم آنلاین و آینده روزنامه نگاران

 

تعریف روزنامه نگار و روزنامه نگاری آن لاین:

در ابتدا به تعریف روزنامه نگار می پردازیم.«کاماث» روزنامه نگار حرفه ای را کسی می داند که در استخدام یک روزنامه است.دامنه کارهای او به وسعت دنیای پیرامون اوست.در هر موردی که جنبه خبری دارد مطلب می نویسد.آموزش دیده است و پر انرژی و سرحال و زرنگ.(71)با این تعریف کسانی هم که برای روزنامه های آن لاین مطلب می نویسند روزنامه نگار محسوب می شوند.از طرف دیگر در تعریف نثر روزنامه نگاری هم گفته شده« نثر روزنامه نگاری یعنی نگارش مطالب به گونه ای که خواندن آن برای همه قابل فهم و درک باشد.»(مسعودی,82)با این حساب نگارش مطالب آن لاین را هم باید جزو روزنامه نگاری دانست.

اما نباید از نظر دور داشت که روزنامه نگاری آن لاین با روزنامه نگاری سنتی تفاوتهایی هم دارد.در بیان تعریف روزنامه نگاری آن لاین گفته شده است: «معناي روزنامه‌نگاري آنلاين، در کلمه آنلاين مستتر است. روزنامه‌نگاري آنلاين گونه‌اي از روزنامه‌نگاري در فضاي آنلاين است؛ يعني همان روزنامه‌نگاري کاغذي، منتهي برخوردار از امکانات آنلاين. در واقع در روزنامه‌نگاري آنلاين مرزهاي زمان و مکان براي توليد، توزيع و عرضه و مصرف روزنامه از ميان مي‌رود، درحالي که در روزنامه‌نگاري کاغذي، در ظرف زمان و مکان محدود هستيم.
روزنامه‌ كاغذي معمولاً در هر شبانه روز، حداکثر سه يا چهار نوبت منتشر مي شود، اما روزنامه‌نگاري آنلاين اين امکان را فراهم مي‌آورد که در هر لحظه، محتواي خود را از هر کجاي جهان توليد و در هر زمان و در هر کجاي جهان مصرف کنيم. در حقيقت در روزنامه نگاري آنلاين با ارسال هر خبر تازه، که امکان عملي آن ميسر است و بايد نيز چنين باشد، پيوسته و بي وقفه روزآمد مي شويم.»(نمکدوست,85)

تفاوتهای روزنامه نگاری آن لاین و سنتی:

 «روزنامه‌نگاري آنلاين و سنتي را مي‌توان در سه قلمرو ظرفيت توليد، تعامل با مخاطب، و تفاوت عامل زمان و مكان در توليد مطلب، با هم مقايسه كرد.»(عاملی, 85)در روزنامه نگاری آن لاین محدودیت جا وجود ندارد و امکان درج تعداد نامحدودی مطلب وجود دارد.تعامل با مخاطب هم بسیار بیشتر از روزنامه های سنتی امکان پذیر است. مفهوم مخاطب در روزهای نخست گسترش پژوهشهای ارتباطات جمعی به جمع دریافت کنندگان واقعی یا موردنظر پیام ها اطلاق می شد.ولی به تدریج جای خود را به نگرش از دریافت کنندگان رسانه ها داد که کم و بیش فعال, مقاوم و در برابر اثرات رسانه ها و در پی علایق و خواسته های خویش با توجه به زمینه اجتماعی و فرهنگی خاص خود بودند.فرایند ارتباطی هم به ویژه به عنوان فرایندی مشاوره ای ,دو سویه و تعاملی مجددا مفهوم بندی شده است.(مک کوئیل ,207:85)در روزنامه های آن لاین این فرایند دوسویه به اوج خود می رسد و تفاوت عمده روزنامه‌نگاري  سنتی و آن لاین در ارزشگذاري بر مخاطب است. در نوع مدرن آن قدرت مخاطب به حداكثر مي‌رسد. فاصله واقعيت با روايت به كمترين حد خود مي‌رسد. از بعد زمان و مکان هم روزنامه نگاری آن لاین از روزنامه نگاری سنتی برتر است.به این معنا که با هیچ محدودیتی از این لحاظ رو به رو نیست.در روزنامه نگاری آن لاین نه تعطیلی مطرح است نه روز و شب و نه دوری راه و فاصله زیاد اهمیتی دارد.این نوع روزنامه نگاری دارای خصوصیات منحصر به فردی هم هست.

« انتقال روزنامه‌نگاري فيزيكي به مجازي، ژورناليسم پراكنده به روزنامه‌نگاري مركزي، انتقال روزنامه‌نگاري آنالوگ به ديجيتال، تبديل روزنامه‌نگاري تك متني به روزنامه‌نگاري چند رسانه‌اي و انتقال از روزنامه‌نگاري وابسته به روزنامه‌نگاري فرامتني از جمله خصوصيات روزنامه‌نگاري دنياي مدرن است.»
(عاملی ,85) روزنامه‌نگاري سنتي براي رسيدن به روزنامه‌نگاري آن‌لاين از پنج مرحله گذر داشته است: «انتقال روزنامه‌نگاري فيزيکي به مجازي، انتقال روزنامه‌نگاري مرکزي به غير مرکزي، انتقال روزنامه‌نگاري آنالوگ به ديجيتال، انتقال روزنامه‌نگاري متني و تک رسانه به چند متني و چند رسانه‌اي و انتقال روزنامه‌نگاري پيوسته به روزنامه‌نگاري هايپرتکست از مراحل انتقال و گذار از روزنامه‌نگاري سنتي به روزنامه‌نگاري آن‌لاين است.»(همان)

 

علل گرایش به روزنامه نگاری آن لاین:

در ذکر دلایل گرایش به روزنامه نگاری آن لاین پنگ به موارد زیر اشاره می کند:

1-با توجه به اینکه زمان تمرکز مخاطب اینترنت روی مطالب کوتاه است متون کوچک توجه بیشتری را جلب می کنند.

2-تریبونهای آزاد محیطی ایجاد می کنند که  در آن مردم همدیگر را سرگرم نموده و شکل تازه ای به این رسانه بخشند.

3-احساسات ابراز شده در تریبونهای آزاد را نمی توان با تعابیر ژورنالیستی و مهارتهای نگارشی ابراز داشت اما استفاده از صدا و تصویر و...در روزنامه های آن لاین میسر است.(78)

این علل نشان می دهند که این نوع روزنامه نگاری مزایایی دارد که رغبت به آن را افزایش داده است.مواردی زیر از جمله از مزایای روزنامه نگاری آن لاین هستند.

مزایای روزنامه نگاری آن لاین:

1. آزادی از قید وبند زمان
2. نزدیک بودن و بی واسطگی
3. تعامل یا کنش و واکنش متقابل و دوسویه
4. امکان به کارگیری فرامتن
5. امکان استفاده از گرافیک ,موسیقی ,صدا و تصویر
6. امکان شخصی شدن
7. توزیع افقی و بدون سلسله مراتب
8. نسلها و کادرها (شکرخواه,80:81)

بعد از ذکر این مزایا اهمیت استفاده از شیوه های مناسب در خبرنویسی و روزنامه نگاری آن لاین مشخص می شود.در روزنامه نگاری آن لاین رعایت نکات زیر ضروری هستند.

 

شیوه های نگارش در روزنامه آنلاین:

     «1-پایین تر از سطح سواد خواننده بنویسید.

2-پاراگرافهای کوتاه و شیرین به کارببرید.

3-از فضای سفید در متن بهره ببرید.

4- در انتخاب واژه ها دقیق باشید.

5-از علامات اختصاری پرهیز کنید.

6-جملات منفی ,مجهول و سوالی را به کار نبرید.

7-اغتشاش و آشفتگی زبانی پرهیز کنید.

8-اشتباه نکنید.»(مسعودی,136:82)

در کنار شیوه مطلوب نگارش در روزنامه های آن لاین توجه به نحوه ارائه  مطالب نیز اهمیت دارد.«در حال حاضر انواع ارائه مطالب را مي‌توان در سايت‌هاي اينترنتي ديد. مثلا خبرها را مي‌توان از طريق اي‌ميل، زنگ خطر خبرهاي فوري، موبايل و ... دريافت كرد.»(شریف ,80)»

بنابراین روزنامه نگاران باید کارایی خود را دراین فضا بالا ببرند.از سوی دیگر سرعت اطلاع رسانی اصلی ترین عنصری است که روزنامه نگاری آن لاین را به روزنامه نگاری سنتی تحمیل کرده است.روزنامه نگاران برای بهره برداری از این سرعت همراه با داشتن دقت لازم است تکنیکهای نوین رقابت را بیاموزند.

 

     در وبلاگ دات عنوان شده است برای اینکه بتوانید در عرصه روزنامه نگاری آنلاین به راحتی فعالیت کنید به مهارت های زیر نیاز دارید:
     - مهارت های روزنامه نگاری چاپی از نظر درک ارزش های خبری
     - مهارت های مربوط به گردآوری مطالب از منابع آنلاین
     - مهارت های پردازش مطالب در محیط های الکترونیک؛ دیجیتال و آنلاین
     - مهارت های مربوط به توزیع مطالب در همین محیط ها
     - مهارتهای مربوط به کاربرد منابع موجود در محیط های پیش گفته.

      بنابراین با به کارگیری این مهارتها روزنامه نگاران می توانند خود را در میدان رقابت حفظ کنند و در حوزه فعالیت رسانه ای جایگاه خود را کسب کنند و از گردونه خارج نشوند.  

 

منابع:

       

• بدیعی؛ نعیم(1383)« روزنامه نگاری در جامعه اطلاعاتی»؛ سایت ایتناhttp://www.itna.ir
• پنگ ,ف  و دیگران (1378)«چرا نشریه الکترونیک منتشر می کنیم؟»,فصلنامه رسانه ,سال دهم,شماره 3 ص 31
• شریف,شهرام(1380)«کمی درباره وبلاگ روزنامه نگاری روی اینترنت»روزنامه نوروز ,6بهمن.
• شکر خواه,ی (1381)«خبرنویسی مدرن» تهران,نشر خجسته ,
• عاملی, س (1385)«جزوه درس مطالعات فضای مجازی»,تهران
• کاماث,ام.(1371)«روزنامه نگار کیست؟» فصلنامه رسانه,سال سوم,شماره 1,ص 44-47
• مک کوئل,د (1382)«مخاطب شناسی» مترجم:مهدی منتظر قائم,  تهران, مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه ها
• مسعودی ,ا (1382)«مبانی نگارش رسانه ای» ,تهران ,نشر خجسته
• www.ertebatat.net
• مصباح؛ مهیندخت (2005) اینترنت و وبلاگ نویسی در ایران

  http://www2.dw-world.de/persian/gesellschaft/1.152590.1.html

·        معتمدنژاد؛ کاظم(1382) اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی؛ تهران؛ مرکز پژوهش های ارتباطات